مجتبى ملكى اصفهانى

136

فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى )

مصالح مرسله « 1 » قبل از تعريف عنوان « مصالح مرسله » و بيان اعتبار و عدم اعتبار آن ذكر چند نكته لازم است : 1 - تعريف مصلحت و مفسده : غزالى در تعريف مصلحت و مفسده مىگويد : مصلحت در اصطلاح عبارت است از محافظت و مراقبت از مقاصد شرع و مقصود شرع از آفرينش عبارت است از : حفظ دين ، جان ، عقل ، نسل و مال مردم . پس هرآنچه كه متضمن حفظ اين پنج اصل باشد مصلحت است و هرآنچه كه متضمن پايمال شدن اين پنج اصل باشد مفسده است و دفع آن مصلحت . « 2 » 2 - اقسام مصلحت : غزالى مىگويد : مصلحت در اعتبار شرعى آن سه قسم است : الف : مصالحى كه شرع آن‌ها را معتبر دانسته است . ب : مصالحى كه از ديدگاه شرع باطل هستند . ج : مصالحى كه نه اعتبار شرعى آن‌ها ثابت است و نه عدم اعتبار شرعى آن‌ها . اين قسم سوّم از مصلحت است كه محل بحث است . 3 - تقسيم احكام مترتّب بر مصلحت : غزالى احكام مترتّب بر مصلحت را سه قسم مىداند : « 3 » الف : ضروريات :

--> ( 1 ) - الاصول العامّة : 381 ؛ المحصول رازى : 2 / 578 ؛ الاحكام آمدى : 2 / 394 ؛ دائرةالمعارف الاسلامية الشيعية : 1 / 102 ؛ الموافقات : 1 ، جزء 2 / 7 ؛ المستصفى : 1 / 257 ؛ ارشاد الفحول : 241 - 214 ؛ كشّاف اصطلاحات الفنون و العلوم : 2 / 1559 ؛ اصول الفقه خضرى بك : 310 . ( 2 ) - المستصفى : 1 / 258 . ( 3 ) - همان مدرك : 258 .